Onderzoeksresultaten: Veroudering verloopt in fasen

Over het onderzoek

Het onderzoek Niet-lineaire dynamica van multi-omics-profielen tijdens het verouderingsproces bij de mens, gepubliceerd in Natuur en veroudering In 2024 werd onderzocht hoe de biologische systemen van het lichaam tijdens de volwassenheid veranderen en of deze veranderingen op een gestage, lineaire manier verlopen of juist ongelijkmatiger in de loop van de tijd plaatsvinden.

In plaats van zich te richten op één soort biologische gegevens, maakten de onderzoekers gebruik van een multi-omics-benadering, wat ook tot uiting komt in de titel van het onderzoek. Dit houdt in dat er tegelijkertijd verschillende biologische niveaus zijn geanalyseerd, waaronder moleculaire, metabolische en eiwitgerelateerde gegevens.

Door deze verschillende “omics”-niveaus te combineren, konden de onderzoekers vaststellen hoe meerdere systemen in het lichaam zich parallel aan elkaar veranderen naarmate mensen ouder worden, in plaats van veroudering vanuit één geïsoleerd biologisch perspectief te bekijken.

Wie nam deel aan het onderzoek?

Aan het onderzoek namen 108 gezonde volwassenen in de leeftijd van 25 tot 75 jaar deel, die allen in Californië, VS, woonden. Alle deelnemers waren op het moment van inschrijving vrij van bekende ernstige aandoeningen.

De deelnemers werden gemiddeld 1,7 jaar gevolgd, waarbij sommige personen tot wel 6,8 jaar werden gevolgd. Gedurende deze periode werden ongeveer om de 3–6 maanden biologische monsters afgenomen, wat resulteerde in een totaal van 5.405 geanalyseerde monsters.

Wat hebben de onderzoekers gemeten?

Om te onderzoeken hoe veroudering het lichaam tegelijkertijd op meerdere biologische niveaus beïnvloedt, maakten de onderzoekers — zoals eerder vermeld — gebruik van een multi-omics-benadering. Het doel was om biologische veranderingen in de loop van de tijd bij dezelfde personen te volgen en na te gaan of deze veranderingen geleidelijk of in meer ongelijkmatige patronen plaatsvinden gedurende de volwassenheid.

Dit is wat er is gemeten:

• Het microbioom, geanalyseerd aan de hand van monsters uit verschillende delen van het lichaam. Hierbij werd gebruikgemaakt van ontlastingsmonsters om het darmmicrobioom te beoordelen, evenals huid-, mond- en neusuitstrijkjes, waarmee de rol van micro-organismen in de immuunregulatie en stofwisselingsprocessen in kaart werd gebracht.

• Genexpressie (transcriptomica) in specifieke immuuncellen uit het bloed, waaruit blijkt welke genen actief zijn. Deze cellen spelen een centrale rol in de immuunfunctie, en veranderingen in genactiviteit kunnen wijzen op verschuivingen in het metabolisme en cellulaire stressreacties die verband houden met veroudering.

• Eiwitten, metabolieten en lipiden in plasma, die inzicht bieden in de biologische functie op moleculair niveau, waaronder het energiemetabolisme, cellulaire signalering en metabolische regulatie.

• Cytokines, kleine signaaleiwitten die een rol spelen bij de regulering van het immuunsysteem en bij ontstekingen. Aangezien chronische, lichte ontstekingen vaak in verband worden gebracht met veroudering, bieden cytokineprofielen inzicht in leeftijdsgebonden veranderingen in de immuunactiviteit.

• Klinische bloedmarkers, opgenomen om veranderingen op moleculair niveau te koppelen aan gevestigde indicatoren van fysiologische functies en de gezondheidstoestand.

De resultaten

Aan de hand van herhaalde metingen die gedurende meerdere jaren zijn verzameld, konden de onderzoekers nagaan hoe biologische veroudering zich in de praktijk voltrekt. Uit analyse van de verzamelde gegevens kwamen duidelijke patronen naar voren met betrekking tot het tijdstip waarop biologische veranderingen zich tijdens de volwassenheid voordoen.

Niet-lineaire patronen overheersen

Uit de analyses bleek dat slechts een klein deel van de biologische profielen lineair met de leeftijd veranderde. Voor het merendeel van de gemeten moleculaire, metabolische en microbioomgerelateerde profielen verliepen de veranderingen niet in een constant tempo.

In plaats daarvan vertoonden de meeste profielen niet-lineaire patronen, waarbij biologische veranderingen zich vooral in bepaalde periodes concentreerden in plaats van zich jaar na jaar gelijkmatig te ontwikkelen.

Twee periodes van ingrijpende biologische veranderingen

Uit het onderzoek kwamen twee verschillende leeftijdsperioden naar voren waarin veel biologische kenmerken tegelijkertijd veranderden. Deze perioden deden zich ongeveer voor in:

• 44 jaar oud
• 60 jaar oud

Tijdens beide fasen werden gecoördineerde biologische veranderingen waargenomen op verschillende biologische niveaus, waaronder moleculaire profielen en met het microbioom gerelateerde metingen. Deze bevindingen zijn gebaseerd op longitudinale analyses waarbij dezelfde personen gedurende een langere periode werden gevolgd.

De onderzoekers omschrijven deze periodes als fasen van de volwassenheid waarin de aan veroudering gerelateerde biologische veranderingen sterker tot uiting komen dan in andere leeftijdsgroepen.

Wat betekenen deze bevindingen voor ons begrip van veroudering?

Uit het onderzoek blijkt dat biologische veroudering niet noodzakelijkerwijs gelijkmatig verloopt gedurende de volwassenheid, maar mogelijk sterker tot uiting komt tijdens bepaalde levensfasen, waarin meerdere biologische systemen tegelijkertijd veranderen. Tegelijkertijd is het belangrijk om de bevindingen kritisch te bekijken. Hoewel het onderzoek uitgebreid is en gebaseerd is op herhaalde metingen gedurende meerdere jaren, omvat het alleen gezonde volwassenen uit één geografische regio in Californië. De resultaten kunnen daarom niet direct worden gegeneraliseerd naar alle bevolkingsgroepen.

Het onderzoek geeft evenmin een verklaring voor de vraag waarom deze fasen zich voordoen of wat de directe gevolgen ervan zijn voor de gezondheid of het functioneren. Toch biedt het waardevolle inzichten in de complexiteit van het ouder worden en vormt het een belangrijke basis voor verder onderzoek naar hoe biologische veranderingen zich gedurende het volwassen leven voltrekken.

Wat kun je doen om gezond ouder te worden?

Hoewel in het onderzoek geen specifieke interventies worden onderzocht, blijkt uit een groot aantal onderzoeken dat gezond ouder worden nauw verband houdt met biologische processen zoals de afname van NAD⁺-spiegels, verhoogde oxidatieve stress, lichte chronische ontsteking, en geleidelijke veranderingen in telomeer stabiliteit. Ons inzicht in deze mechanismen blijft zich ontwikkelen, waardoor we een duidelijker beeld krijgen van wat de lichaamsfuncties op de lange termijn in stand houdt.

Fundamentele factoren zoals slaap, voeding, lichaamsbeweging, geestelijk welzijn, en omgaan met langdurige stress uit onderzoek is al gebleken dat deze een centrale rol spelen bij gezond ouder worden. Voor sommigen kan een gerichte aanpassing van het voedingspatroon voedingssupplementen kan ook deel uitmaken van een langetermijnstrategie, met name wanneer deze is ontwikkeld met de nadruk op biologische mechanismen, kwaliteit en wetenschappelijk bewijs.

Wie hier meer over wil weten, kan meer informatie vinden op Purovitalis.com